Lř­rŠ­i­ eitt - 8. hluti.

Um mßlskotsrÚtt og ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur

═ stjˇrnlaga■ingshugmyndum Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur frß tÝunda ßratugnum vildi h˙n a­ teki­ vŠri ß vandamßlum Ý stjˇrnmßlum og stjˇrnsřslu sem henni ■ˇttu blasa vi­, svo sem j÷fnun atkvŠ­avŠgis og takm÷rkunum stjˇrnarskrßrinnar til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slna.[1]

NřmŠli Ý till÷gu Vilmundar var heimild til hins ■jˇ­kj÷rna forsŠtisrß­herra a­ efna til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um hva­a mßl sem vŠri. Ůa­ taldi hann vera brřnt ef upp kŠmu andstŠ­ar sko­anir l÷ggjafar■ings og forsŠtisrß­herra.[2] Eins og komi­ hefur fram var hann mj÷g fylgjandi beinu lř­rŠ­i og taldi a­ almenningur Štti a­ koma a­ mßlum me­ rÝkulegum hŠtti, enda haf­i hann t.d. lagt til a­ gengi­ yr­i til ■jˇ­aratkvŠ­is um efnahagstill÷gur forsŠtisrß­herra ßri­ 1979.[3] ═ ■ingsßlyktunartill÷gu sem Vilmundur Gylfason og Sighvatur Bj÷rgvinsson l÷g­u fram ßri­ 1979 um setningu laga um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur var gert rß­ fyrir a­ Al■ingi tŠki ßkv÷r­un um hvort atkvŠ­agrei­slan skyldi vera bindandi e­a ekki.[4]A­ mati margra er bu­u sig fram og nß­u kj÷ri til stjˇrnlagarß­s var ■jˇ­aratkvŠ­i mikilvŠgur ■ßttur Ý endurnřjun stjˇrnarskrßr, enda haf­i krafa um slÝkt veri­ břsna hßvŠr Ý kj÷lfar hruns.

Beint lř­rŠ­i og a­hald me­ vald■ßttunum me­ atbeina kjˇsenda var PÚtri Gunnlaugssyni ofarlega Ý huga ■egar hann bau­ sig fram til stjˇrnlaga■ings.[5] Nokku­ afgerandi stu­ningur var vi­ a­ tilteki­ hlutfall kosningarbŠrra manna gŠti krafist mßlskots ■vÝ r˙m 73% ■eirra sem atkvŠ­i greiddu um frumvarp stjˇrnlagarß­s voru fylgjandi.[6] áSvanur Kristjßnsson og fleiri frŠ­imenn hafa tali­ afar mikilvŠgt a­ ßkve­i­ hlutfall kjˇsenda gŠti kalla­ eftir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu.[7] ═ ni­urst÷­u stjˇrnlagarß­s var einmitt ■a­ nřmŠli a­ 10% kjˇsenda gŠtu krafist ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um l÷g me­ undantekningum var­andi fjßrl÷g, ■jˇ­rÚttarsamninga og slÝkt ßn atbeina forseta.[8] SigrÝ­ur Andersen hÚra­sdˇmsl÷gma­ur velti fyrir sÚr hvÝ slÝkir ■Šttir vŠru undanskildir og benti ß a­ almenningur hef­i t.d. ekkert haft um Icesave-mßli­ a­ segja gilti slÝk regla.[9]á Vilhjßlmur Ůorsteinsson taldi ßrÝ­andi a­ Ý nřrri stjˇrnarskrß vŠru skřrar reglur um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um mikilvŠg mßl, a­ undanskildum fjßrl÷gum.[10] ┴ grundvelli ■ess a­ stjˇrnarskrß er Štla­ a­ vera samfÚlagssßttmßli er vert a­ velta upp hvort áskylda bŠri Al■ingi a­ bera ßkvar­anir um mikilsver­ar fjßrskuldbindingar rÝkissjˇ­s undir skattgrei­endur. SlÝkt ß einkum vi­ ef fyrir dyrum stendur a­ binda almannafÚ me­ stˇrfelldum lßnt÷kum e­a ef stefnt er a­ miklu fjßrstreymi ˙r Se­labankanum, lÝkt og ger­ist Ý a­draganda efnahagshrunsins. SigrÝ­ur taldi brřnt a­ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur vŠru bindandi til a­ geta talist marktŠkar, annars vŠru ■Šr eins og hverjar a­rar sko­anakannanir.[11] LÝkur hljˇta a­ vera ß a­ stjˇrnv÷ld reyndu hva­ ■au gŠtu a­ komast hjß bindandi atkvŠ­agrei­slum hef­u ■au sjßlfdŠmi um hvernig ■eim vŠri hßtta­ hverju sinni.

═ till÷gum stjˇrnlagarß­s var gert rß­ fyrir ■vÝ a­ forseti gŠti ßfram synja­ l÷gum sta­festingar, lÝkt og gert er rß­ fyrir Ý 26. grein stjˇrnarskrßrinnar, og fŠru ■au ■ß Ý dˇm kjˇsenda.[12] Bjarni Benediktsson, forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins, hefur sagt a­ nau­synlegt vŠri a­ festa ßkvŠ­i um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um lagafrumv÷rp Ý stjˇrnarskrß og a­ ekki ■yrfti a­ safna undirskriftum til a­ skora ß äeinstaka mennô eins og hann or­a­i ■a­ til a­ knřja fram ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur. KatrÝn Jakobsdˇttir forma­ur Vinstri grŠnna hefur teki­ undir ■a­ sjˇnarmi­ Bjarna.[13]

Ekki var tilgreint hvert kjˇsendur skyldu beina kr÷fu um atkvŠ­agrei­sluna, a­eins a­ ■a­ ver­i ßkve­i­ me­ l÷gum. Gunnari Helga Kristinssyni fannst hugmyndin alltof rˇttŠk, hlutfall kjˇsenda lßgt og ˇtta­ist a­ ■a­ gŠti dregi­ ˙r dj÷rfung framkvŠmdarvaldsins til ˇvinsŠlla a­ger­a, og jafnvel leitt til ■ess sem hann kalla­i ■÷rf fyrir äofurmeirihlutaô ß ■ingi.[14] LÝklegt mß telja a­ Vilmundur Gylfason hef­i a­ einhverju leyti fagna­ ■essum hugmyndum stjˇrnlagarß­sins, enda vildi hann miki­ a­hald a­ vald■ßttum rÝkisins.

BloggfŠrslan er alfari­ ß ßbyrg­ skrifanda en endurspeglar ekki ß neinn hßtt sko­anir e­a afst÷­u mbl.is, og Morgunbla­sins.

[1] Vef. Jˇhanna Sigur­ardˇttir: äBreytt kj÷rdŠmaskipan ľ forsenda framfaraô. Sko­a­ 30. ßg˙st 2013.

[2] Vilmundur Gylfason: Vinnuplagg, bls. 2. G÷gn ˙r fˇrum Jˇns Orms Halldˇrssonar.

[3] Al■ingistÝ­indi A 1978-9, bls. 1577-78.

[4] Al■ingistÝ­indi A 1978-79, bls. 1755-57.

[5] Vi­tal h÷fundar vi­ PÚtur Gunnlaugsson Ý ßg˙st 2013.

[6] Vef. äFyrstu umrŠ­u um stjˇrnarskrßrfrumvarp loki­ô, ß vef L÷gfrŠ­ingafÚlags ═slands, http://www.logfraedingafelag.is/um-felagid/frettabref/nr/349/, sko­a­ 26. ßg˙st 2013.

[7] Vef. FramtÝ­ lř­rŠ­is ß Rßs 1, 13. aprÝl 2014. Svanur Kristjßnsson um lř­rŠ­i og fleira. Sjß: https://soundcloud.com/larahanna/svanur-kristj-nsson-um-l-rae-i ß 40┤25. Sko­a­ 15. aprÝl 2014.

[8] Nř stjˇrnarskrß ═slands, bls. 34-36.

[9] äVilt ■˙ a­ Ý nřrri stjˇrnarskrß ver­i ßkvŠ­i um a­ tilteki­ hlutfall kosningarbŠrra manna geti krafist ■ess a­ mßl fari Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu?ô, FrÚttabla­i­,19. oktˇber 2012, bls. 12.

[10] Vef. Vilhjßlmur Ůorsteinsson: äStefnumßlô. Sko­a­ 10. aprÝl 2014.

[11] äVilt ■˙ a­ Ý nřrri stjˇrnarskrß ver­i ßkvŠ­i um a­ tilteki­ hlutfall kosningarbŠrra manna geti krafist ■ess a­ mßl fari Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu?ô, FrÚttabla­i­,19. oktˇber 2012, bls. 12.

[12] Nř stjˇrnarskrß ═slands, bls.34-35.

[13] Vi­tal vi­ Bjarna Benediktsson og KatrÝnu Jakobsdˇttur Ý ■Šttinum Sprengisandur Ý umsjˇn Sigurjˇns M. Egilssonar ß Bylgjunni 25. ßg˙st 2013.

[14] Vef. äGagnrřnir äˇvissufer­ô stjˇrnlagarß­sô. Sko­a­ 10. aprÝl 2014.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband