Frsluflokkur: Menning og listir

Alveg snotur...

... en venjulegur "alubll" bor vi Mazda 6 finnst mr fallegri - g glpi enn eftir eim ti gtu. Kannski er g ekki ngu "posh" en mr finnst margir af esum ofurdru ealvgnum jafnspennandi a horfa og mlning sem er a orna. Mr ykir sennilegt a fjri aukist egar undir stri er komi. essi or eru ekki til ess skrifu a sannfra nokkurn um a g hafi rtt fyrir mr enda ekkert rtt ea rangt egar kemur a smekk. Hann er eitt essara fyrirbra sem ekki nokkur lei er a rkra um.


mbl.is talska fegurardrottningin
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hundadagadrottningin

I N N G A N G U R

Sgusvii er Reykjavk upphafi ntjndu aldar, orp sem taldi nokkur timburhs og dmkirkju. Allt umhverfis orpi gaf a lta hrjstruga mela, mrarflka ea strgrttar hir. Hbli bjarba voru mrg hver ttaleg hreysi en flki var mun hrra menningarstigi en tla mtti af hsakostinum, aeins vru tveir sklar starfandi landinu. Reykjavk voru fjra tug bar- og verslunarhsa sem stu skipulegum rum og hlft hundra kotbja v og dreif, byggir r torfi og grjti. Reykjavk var srstakt lgsagnarumdmi ri 1803 og anga hfu yrpst ftkir urrabar- ea tmthsmenn en eir einir gtu nefnt sig borgara sem hfu fengi svokllu borgarabrf. eir voru flestir kaupmenn og ttu sn hs, enda hafi brinn veri kaupstaur allt fr rinu 1786. Brinn var ekki fjlmennur, ar bj eitthva fjra hundra manns, var hann orinn mist stjrnsslu landinu, ar sem meal annars landfgeti, landlknir og biskup hfu asetur. a var oft hart ri, vetur langir og snjungir, gftir ekki alltaf gar og skortur iulega landinu. Tali hefur veri a hin svokallaa litla sld" hafi skolli snemma 13. ld og hafi stai me rlitlum sveiflum fram tuttugustu. v m gera r fyrir a t hafi almennt ekki veri g upphafi 19. aldar, slandi. Hart var nyrra veturinn 1808 til 1809, en standi skrra sunnanlands, enda aflaist gtlega. sland vri fjarri meginlandi Evrpu var a alls ekki einangra land, hugmyndir og tska brust yfir hafi til essa eylands norri, heldri konur slenskar vildu til dmis alls ekki vera eftirbtar kynsystra sinna Danmrku ea Englandi, hva klabur snerti.

Hr verur sg saga ungrar slenskrar konu, sem ri a heitast a vera hefarmr, enda hafi hn alla buri til ess. Gurn Einarsdttir Johnsen er lkast til eina slenska konan sem nstum hefur ori drottning jar sinnar.

I

Gtuhsum Reykjavk bjuggu egar manntal var teki ri 1801 Einar Jnsson, tmthsmaur og kona hans Mlfrur Einarsdttir. au ttu rjr dtur, r Gurnu, Bergru og Guri. Aldur elstu dtturinnar er reiki en hinar tvr voru eins og sex ra egar manntali var teki. Anna Agnarsdttir, sagnfringur, hefur frt sterk rk fyrir v a Gurn Einarsdttir hafi fst ri 1789, ar sem hn var skr 14 ra vi fermingu ri 1803. Ekki er a efa a Gurn hefur veri vel gefin stlka, og fgur mjg ekki gti hn stta af ttgfgi, hn virist hafa haft einstakt lag a blanda gei vi flk, hn kunni sig og virist hafa veri fljt a tileinka sr nja sii. Henry Holland kallai hana eina af fegurstu stlkum Reykjavkur, en hann kynntist henni slandsfer sinni ri 1810. a fer ekki mrgum sgum af hverrar nttru kynni Gurnar og Hollands voru, en eitthva gott hefur eim fari milli v hann skrifaist mjg hllega vi hana og sendi henni gjafir, eftir a hann sneri heim til Englands.

ti hinum stra heimi geysai styrjld, kennd vi keisarann franska, Napleon. Strsstandi olli v a skipakomur til slands voru stopular, Bretar hfu herteki nokkur slandsskip ri 1807 og ri eftir fr svo a aeins eitt skip kom til landsins, sem olli v a skortur var msum nausynjum landinu. upphafi rsins 1809 komu tv skip til landsins, anna fr Noregi en hitt var enskt briggskip. Um sumari kom svo enn eitt skip fr Englandi; me hinum ensku skipum komu menn sem ttu svo sannarlega eftir a setja mark sitt og breyta lfi hinnar ungu Gurnar Einarsdttur.

I I

Sem kunnugt er var ger tilraun til a rna vldum slandi sumari 1809. eir sem lku strstu hlutverkin ar voru Daninn Jrgen Jrgensen, enski kaupmaurinn Samuel Phelps og verslunarstjri hans, James Savignac. Lklegast ykir a Gurn hafi kynnst eim kumpnum spila- og drykkjuklbbi eim sem rekinn var svoklluu Scheelshsi, Klbbnum sem var algengur samkomustaur tlendinga, og var vi enda Aalstrtis ar sem kastali Hjlprishersins stendur dag. Gurn Einarsdttir var skr sem vinnukona Klbbnum manntalinu 1816. Sgur herma a hn hafi veri heitbundin Jrgensen, en a samband mun hafa ori endasleppt. Henry Holland stahfir jafnframt a hn hefi ori eiginkona Jrgensens hefi hann haldi vldum slandi. Adun Andrews Wawn, prfessors slenskum og enskum frum, Gurnu leynir sr ekki formla hans a dagbkum Hollands; hann kallar hana remarkable girl" og notar enska ori affinine" yfir samband eirra Jrgens, sem gti bent til a hann telji a hafi fremur ori til af hagkvmnisstum en af djpri st.[1] Telja verur a Jrgensen hafi hva sem v lei veri afar hltt til Gurnar, en hagkvmnistilgtan um samband eirra ykir mr passa mjg vel vi vibrg hans egar hann hitti heitkonu" sna sar, slagtogi vi mann sem Jrgensen var fremur np vi, James Savignac. Eftir a sambandinu vi Jrgensen lauk fullyrir Wawn a Gurn hafi gerst visjrvert vf, femme fatale, enda virist hn hafa tt starsambndum vi marga menn, a langvinnasta og afdrifarkasta einmitt vi Savignac. James essi Savignac hefur reyndar fengi hin hraklegustu eftirmli og er nnast sama hvar drepi er niur; Jrgensen sagist vart telja a til vri gefelldari maur hr jr og Gsli Konrsson mun hafa lst honum sem ljtum manni - me rakaa efri vr! Margar frsagnir eru til af illdeilum hans vi menn slandi en rtt fyrir a hefur hann lkast veri afskaplega heillandi augum Gurnar, eins og kemur betur fram hr sar. Eftir a bundinn var endir valdarni voru Jrgensen og Phelps fluttir til Englands, en Savignac lentist slandi til a gta hagsmuna spukaupmannsins.

rbkum Esplns er sagt fr v a Savignac og Gsli Smonarson kaupmaur hafi barist um athygli Gurnar, svo heiftarlega a minnstu munai a til byssueinvgis kmi milli eirra. Biskupnum yfir slandi, Geir Vdaln, tkst a koma veg fyrir einvgi en Espln taldi Gurnu hafa lti ba lnd og lei og leita fam enska rismannsins, Johns Parkes. tti Espln greinilega ng um prjli v hann sagi Gurnu hafa borist me gulli og silkiklum. Lkast til taldi Espln a allt vera gjafir fr rismanninum. Parke og Gurn yfirgfu sland me ensku skipi hausti 1812 og var Savignac me fr og tti landhreinsun a".[2] stralinn Dan Sprod, sem hefur skr sgu Jrgens Jrgensen og atbura honum tengdum hefur haldi v fram a Gurn hafi miklu fremur veri fr me Savignac en Parke, sem g tel a megi til sanns vegar fra. Ftt samskiptum Gurnar og Parkes ykir mr benda a hn hafi haft raunverulegan huga honum Rismaurinn mun hafa gert Gurnu silegt tilbo" egar til Lundna var komi sem hn hafnai, en a var til ess a hann snerist ndverur gegn henni og vildi ekki me nokkru mti greia gtu hennar aftur heim til slands.

I I I

tla m a a hafi veri miki vintri fyrir unga konu ofan af slandi a koma til strborgarinnar Lundna. Alls staar var ys og ys, hreistar byggingar hvert sem liti var, hestvagnar fer og flugi og mannfjldi mikill. Ekki er vst a Gurn Einarsdttir hafi gert miki r furu sinni vi samferamenn sna, henni kann a hafa fundist mikilvgara a virast veraldarvn hefarmr. Bast m vi a henni hafi brugi vi egar hn komst a v a vonbiill hennar, Savignac, var kvntur maur og tti brn. virist a ekki hafa ngt til a hn lti hann lnd og lei v nst frttum vi af henni, samt Savignac, hinu illrmda Fleet-fangelsi, sem var lagt niur fimmta ratug 19. aldar. Sennilega hefur slandsvintri veri Savignac drt, hann hafi veri dmdur skuldafangelsi og Gurn tk a venja komur snar til hans. Slkt munu fangelsisyfirvld ekki hafa liti hornauga, enda algengt a fjlskyldur dveldu saman fangelsinu en hinar tu heimsknir Gurnar kunna a vera sta ess a einhverjum heimildum er hennar geti sem fr Savignac. Jrgen Jrgensen deildi, fremur viljugur a sgn, klefa me Savignac en athyglisvert er a Daninn virtist ekki sna djpar tilfinningar gar Gurnar, hann geri hva hann gat til a koma henni r klm skrmslisins" Savignacs.

egar arna var komi sgu hafi Gurn teki upp Johnsen nafni, sem n efa var jlla munni Englendinganna sem hn umgekkst, en hi rammslenska furnafn hennar. Hn hefur urft a venjast andrmslofti strborgarinnar og er sg hafa veri miki veik fyrsta veturinn ar, en mun hafa heimstt slandsvininn Sir Joseph Banks vori 1813 og tk sennilega a sr a gta barna Howard-fjlskyldunnar Finchley a sumar. Peningar voru lklega af skornum skammti hj stlkunni en hn fkk asto gra manna vi a komast af Lundnum. ar komu hinir miklu algunar- og samskiptahfileikar Gurnar vel ljs v henni tkst ekki eingngu a heilla Banks heldur smuleiis Hans F. Horneman, fyrrum rismann Dana borginni a gleymdum Samuel Whitbread ingmanni, sem vildu allir koma henni heim til slands. En holdi er torvelt a temja, n ea starhuginn v rtt fyrir trekaar tilraunir Jrgensens og Banks a f Gurnu, me msum rum, til a fora sr fr Savignac lt hn ekki segjast og leitai sfellt fam hans n. egar ts var me a Gurn kmist til slands hausti 1813 leitai Banks til gvinar sns Sir Johns Stanley og ba hann fyrir stlkuna veturinn 1813 til 1814. Meginsta ess mun hafa veri s a hann bj Chesire Norurvestur Englandi, vsfjarri Lundnum og ar me Savignac.

I V

Gurnu Einarsdttur Johnsen var teki me kostum og kynjum af Stanley fjlskyldunni alsetri hennar, Winnington, ar sem hn dvaldi fram vor 1814. Telja m vst a hn hafi gtt barna eirra Stanley-hjna, en jafnframt lri hn ensku og n efa eitthva fleira nytsamlegt. brfum sem Gurn skrifai lafi Stanley sar m sj a hn naut mikillar umhyggju og hlju hj fjlskyldunni. Hvarvetna m lesa etta mikla sjlfsryggi, dugna og sjlfsti r vimti Gurnar; hn heillai gestgjafa sna alla og hver og einn virtist tilbinn a hlaupa undir bagga me henni. a ekki sst vi um Whitbread og konu hans lafi Elizabeth sem gerust velgjrarmenn Gurnar eftir a hn sneri aftur til Lundna a lokinni dvlinni Winnington. eim hjnum hefur efalaust runni til rifja umkomuleysi ungu stlkunnar en ekki m sur gera r fyrir a fgu framkoma hennar og lfsglei hafi hrifi au. Whitbread ingmaur brst vi skjtt egar hann komst snoir um a Savignac og Parke vru n komnir fram sjnarsvii og s sarnefndi tekinn a hafa htunum vi Gurnu. Atburarsin var lkt og spennusgu, astoarmaur Whitbreads stti stlkuna hestvagni og eysti til Liverpool ar sem koma tti henni skip til slands. Til a auka enn spennuna reyndist skipi nfari r hfn egar hn komst fangasta og voru g r dr. a var Gurnu til happs a John Stanley komst snoir um vandri hennar og bau henni hsaskjl a nju, sem hn i me kkum. g ekki or til a lsa eirri foreldraumhyggju sem mr var snd"[3] skrifai hn brfi til Whitbreads, daginn ur en hn komst loksins skipsfjl til slands, gstlok 1814.

Gurn komst heilu og hldnu til heimalands sns me skipinu Vittoria septemberbyrjun. Heimildir herma a hn hafi fengi heldur urrlegar kvejur fr Dnum, bsettum Reykjavk, vegna kunningskapar sns og tengsla vi Englendinga. tla megi a heimr hafi veri farin a jaka Gurnu nokku mean Englandsdvlinni st, undi hn hag snum ekki vel slandi. Eftir a hafa kynnst menningu strborgarinnar Lundna og hefarlfi Stanley fjlskyldunnar og fleira flks sem hn komst kynni vi m fullyra a fsinni flksfinni hafi fljtlega gert essari fjrmiklu stlku ungt sinni. brfi til lafi Stanley gst 1815 sagist hn aldrei geta ori hamingjusm slandi en var vong um a komast me danskri fjlskyldu utan, sumari eftir.

V

Skyldi hamingjan hafa brosa vi Gurnu Einarsdttur Johnsen Danaveldi? Hvort sem hn komst anga me fjlskyldunni sem bar gma fyrrnefndu brfi ea me rum htti liggur ekki alveg ljst fyrir, en fremur var bglega komi fyrir henni nstu ekktu heimildum. rjtu rum eftir flttann mikla fr Liverpool til slands var svo komi a Gurn var blftk beiningakona Kaupmannahfn og tti eina dttur, Mlfri a nafni. r mgur lifu vi hungurmrk eins og kemur skrt fram brfi Gurnar til Finns Magnssonar leyndarskjalavarar skrifuu ri 1845. mtti sj glitta Gurnu sem vi ekkjum v hn hafi veri sambandi vi yfirhirstru drottningar um hjlp, en lingurinn Finnur hefur n efa einnig astoa Gurnu eftir fremsta megni.

Hr lkur sgu Gurnar Einarsdttur Johnsen, um stundarsakir a minnsta kosti. Hver sem rlg hennar uru er htt a fullyra a hn tti afar merkilegt lfshlaup. Tpmikla, heillandi, metnaarfulla stlkan sem hafi engan huga a vera bndakona slandi upplifi hluti sem samtmaflk hennar hefi varla geta lti sig dreyma um. ess vegna gti ori afar dapurlegt a hugsa til mgulegra afdrifa hennar Kngsins Kaupmannahfn nema me v a leyfa sr a ska ess a rlgin hafi spunni fram sinn vintravef og gera sr hugarlund a Gurn Einarsdttir Johnsen hafi loki vi sinni sem s hefarmey sem hn t taldi sig vera.


[1] The Icelandic Journal of Henry Holland 1810, ritstjri Andrew Wawn (London 1987), bls. 30, 36 og 104.

[2] Pjetur Gumundsson, Annll ntjndu aldar I. bindi, 1801 - 1830 (Akureyri 1912-1922), bls. 165.

[3] Hundadagadrottningin", bls. 108.


Yfirlit fr Bandarkjunum

Iulega birtast frttir um samantektir Bandarkjamanna um eitt og anna sem vikemur blum. a getur veri gaman a lesa sjlfu sr en kemur okkur slendingum harla lti vi vegna ess a fstir eir blar sem um er fjalla eru til slenskum markai, nema hugsanlega rfum eintkum. a sama vi um essa samantekt - v miur (ea kannski sem betur fer).
mbl.is 10 mest stolnu blarnir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvar skpunum...

..lri blaamaurinn sem skrifai essa frtt slenzku? a rekur hver ambagan ara? Getur bara hver sem er gerst blaamaur Mogga n um stundir? g held g fari a skja um!
mbl.is t yfir grf og daua
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Minni ttinn vikulokin tvarpi Sgu kl. 13 dag


Vandralegt...

...egar rmantkin ornar upp.

Bloggfrslan er alfari byrg skrifanda en endurspeglar ekki neinn htt skoanir ea afstu mbl.is, og Morgunblasins.


mbl.is Kannulfi ori vandralegt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Zeitgeist vikulokin

marksHalldr eGHV

Aalgestur okkarHalldrs E Vikulokunum tvarpi Sgu dag er Gujn Heiar Valgarsson.

Gujn Heiar er talsmaur 2000 manna Facebook hps sem bilar til Rv um a sna kvikmyndina Zeitgeist Addendum. Hann segir einhverja eirra sem hafa skrifa undir skorunina hafa opna blogg mbl.is til ess a kynna myndina. vikunni var mrgum bloggum eirra loka. Gujn segist ekki vera reiur heldur hissa vibrgunum. Gujn segir kvikmyndina snerta flestum fltum samflagsins, hn fjalli um peningakerfi sem s rt ess vanda sem n rki heiminum.

Gujn segist persnulega telja a vera lfsnausynlegt fyrir slendinga a sj kvikmyndina. Hann segir a hann telji r hugmyndir og upplsingar sem komi fram myndinni taki rt ess vanda sem jin standi n frammi fyrir. Gujn segir a hpurinn s einungis a bija um a a ein mynd veri snd og a au su ngu mrg til a rttlta a a s gert.

Auk heimsknar Gujns fylgjumst vi me mtmlum miborg Reykjavkur, hlustendur velja mann vikunnar og James Bond verur a sjlfsgu snum sta, svo eitthva s nefnt.

Sperri eyrun og hlusti tvarpSgu milli 13 og 16 dag!


slenzka efnahagsundri hnotskurn - rltil dmisaga


tt 2 kr. selur 3 eirra til fyrirtkis opnum markai me vei gervifyrirtki mgs ns, gengur svo fr yfirtku me vsan skrningu markai annig a fr allar 4 krnar tilbaka og skattavilnanir vegna einnar til vibtar. Afurartturinn af knum 6 er frur yfir fyrirtki Karbahafinu, en leynilegur meirihlutaeigandi ess selur r aftur rttinn a llum 7 knum. Samkvmt rsskrslu fyrirtki n 8 kr, me eigendartti a einni til vibtar. selur eina k til ess a knast nefndum stjrnmlamanni og tt nu kr. Rtturinn a nautinu er seldur almenningi hlutafjrtboi.

Bloggfrslan er alfari byrg skrifanda en endurspeglar ekki neinn htt skoanir ea afstu mbl.is, og Morgunblasins.


mbl.is Eigi f Kaupings 75 milljarar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Magnaar fyrirsagnir

r slurdlki nefnds vefmiils. Og etta er bara brot af eim snilldarfyrirsgnum sem sst hafa september:

sludur

Hsklandi fegurardrottning bikin!

Ns Kate Moss vekur athygli!

mlu Celine Dion veldur uppnmi!

Jennifer Hudson sagi j - myndir!

fru Eva Longoria veldur fjlmilafri!

Mills sg lygasjk!

Heather Mills er lygari og tk, segir upplsingafulltri!

Vandraleg arengd Eva Longoria!

Upphandleggir Madonnu vekja athygli!

Ronaldo kaupir njan leikflaga - myndir!

Gagnrnd fyrir a vera grindhoru - myndir!

Hryggur David tekst vi kynllfsfknina!

Krumpu kn Elle McPherson vekja athygli!

Pamela nrist ruslfi hlaupum!

Jn Gnarr er ekki Hannes Hlmsteinn!

Britney umvafin lfvrum bledr!

Sienna Miller reitt hvert sem hn fer!

Spurt er um blrublgu!

Bloggfrslan er alfari byrg skrifanda en endurspeglar ekki neinn htt skoanir ea afstu mbl.is, og Morgunblasins.


Alveg essu tengt...

Naustid

...en ekki. Hefur flk ekki s skrmsli sem bi er a reisa a baki Naustins? Hreinasti vibjur!g skil ekki af mnu litla viti, hvernig svona strslys geta tt sr sta ofan hfuborginni okkar. Meferin Nausthsinu og reyndar fleiri hsum er lka sorglegt dmi.

naustid2

Og ..meferin starfsflkinu er auvita lka afskaplega dapurleg. a var eitthva veri a fjalla um ennan stafyrir einhverjum mnuum ea kannski ri, egar starfsmaur ea -menn komu fram og kvrtuu undan illri fjrhagslegri mefer sr. Hefi a ekki tt a klingja einhverjum bjllum, og kalla rkara eftirlit me essum sta? Nei, a virist ekki vera, ll launatengd gjld skiluu sr og v svfu yfirvld verinum.

Er ekki kominn tmi til a vi verndum raunveruleg vermti, og httum a eltast vi vindinn?

Hr er sl grein um Nausti, eftir Ingimund Kjarval: http://www.malefnin.com/ib/lofiversion/index.php/t26487.html

Bloggfrslan er alfari byrg skrifanda en endurspeglar ekki neinn htt skoanir ea afstu mbl.is, og Morgunblasins.


mbl.is Knverjarnir farnir r landi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband